J’ACCUSE: EEN VUIST VAN WOORDEN TEGEN DE STILTE
TERUGBLIK OP EEN BEWOGEN NAMIDDAG
In december 2025 verscheen de bundel J’accuse bij uitgeverij De Bezige Bij, een krachtige verzameling poëzie en literaire teksten van veertig auteurs. Tijdens FAAR 2026 kreeg dit papieren protest een stem op het podium van De Grote Post. In samenwerking met SOS Gaza brachten schrijvers, activisten en experts een vlijmscherpe publieke aanklacht tegen de situatie in Palestina en de bredere brandhaarden in het Midden-Oosten.
Het wankelen van de rechtsorde
Midden-Oostenexpert Brigitte Hermans trapte de namiddag af met een sombere analyse van de internationale politiek. Ze wees op de "War of Choice" die eind februari 2026 ontbrandde tegen Iran en de dubbele moraal van Europese beleidsmakers.
“Waar de rode lijn voor Groenland en Oekraïne heel flexibel is, vervaagt ze in Palestina, Venezuela of Libanon.”
Volgens Hermans zijn we getuige van een nieuwe wereldorde waarin het internationaal recht enkel nog lijkt te gelden voor een selecte groep landen, terwijl burgers elders de hoogste prijs betalen.
Schrijven als gevaarlijk beroep
Samensteller Teddy Tops benadrukte de rol van de auteur in tijden van conflict. Schrijvers en dichters zijn vaak de eersten die het zwijgen wordt opgelegd, simpelweg omdat kennis macht is. Met een reeks felle beschuldigingen, gericht aan de politiek, de media en de algemene onverschilligheid zette zij de toon voor de rest van de voorstelling.
Die urgentie was ook voelbaar bij Eva Sadek. Zij verbond het huidige leed met de diepe wonde van 1948, de Nakba. Voor de Palestijnen is hun land geen abstract punt op de kaart, maar "moeder Falestine", die vandaag letterlijk en figuurlijk in brand staat.
De kleur van het leed
Auteur Fikry El Azzouzi hield het publiek de schrijnende cijfers van 2026 voor: twee derde van alle hulpgoederen voor Gaza wordt tegengehouden. “Het internationaal recht is op dit moment minder waard dan mijn zwembrevet uit het eerste leerjaar,” stelde hij kordaat.
Moussa Don Pandzou trok de lijn door naar de "witte stilte" rond het conflict in Oost-Congo. Hij stelde de hiërarchie van menselijk leed aan de kaak: waarom krijgt de ene tragedie onmiddellijke solidariteit en wordt de andere gereduceerd tot een statistiek op de achtergrond?
“Leed lijkt een kleurcode te hebben: zwart. Wanneer de wereld zwijgt, leren daders dat ze ongestraft kunnen doorgaan.”
Selectieve empathie en de rol van media
In een Q&A met journalist Willem De Maeseneer kwam de rol van de verslaggeving aan bod. Hij hekelde het gebrek aan historische achtergrond in de media en de angst op redacties om kritisch te berichten over Israël. Het werd pijnlijk stil toen hij vertelde dat veel van zijn berichten aan contacten in Gaza simpelweg op "ongelezen" blijven staan.
Ook Dalila Hermans deelde haar twijfels over haar deelname. "Wat valt er nog te zeggen?" vroeg ze zich af, na maanden van beelden van verwoesting. Ze hekelde het "what-aboutisme" dat activisten moet vermoeien en de "strategische empathie" van de politieke wereld.
Een eis tot gerechtigheid
De namiddag werd afgesloten door Alexander Deprez, die met de Palestijnse vlag een krachtig statement maakte, en voormalig journalist Ng Sauw TjHoi. Die laatste las de woorden voor van de zieke student geneeskunde Samier Khaled, die vanuit een medisch perspectief de verwoesting van Palestijnse lichamen beschreef.
J’accuse op FAAR was meer dan een literaire voordracht; het was een collectieve weigering om weg te kijken. Een namiddag waarin woorden werden ingezet als het enige wapen dat de stilte écht kan doorbreken.
